Voice Of Veterinary

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ وجود تعداد محدودي پلنگ در ايران، باعث شده تا حتي تصوير اين جانور نيز اتفاق فرخنده‌اي باشد. از آنجاكه اين پستاندار گوشتخوار براي به دست آوردن غذاي خود گه‌گاه به گله‌هاي اهالي هجوم مي‌برد و خساراتي را نيز وارد مي‌كند، اداره كل محيط زيست استان سيستان و بلوچستان تصميم بر اين گرفته تا خسارات ناشي از پلنگ‌هاي واق در اين استان را به خسارت ديدگان پرداخت كند.

پرويز آرامنش در اين‌باره به خبرگزاري ميراث فرهنگي گفت:« پلنگ‌هايي كه در كوه بيرك زندگي مي‌كنند، گاهي خساراتي را به اهالي منطقه وارد مي‌كنند كه متاسفانه مي‌تواند باعث به‌وجود آمدن رفتار نامناسبي از سوي اهالي شود. به همين جهت آخرين كاري كه در اواخر سال گذشته انجام داديم اين بود كه با توجه به اعتباراتي كه در اين زمينه دريافت كرده‌ايم، براي اولين بار درحال پرداخت خسارت خسارت‌ديدگان هستيم.»

رييس اداره كل حفاظت محيط زيست استان سيستان و بلوچستان در ادامه گفت:« پلنگ ايران ازجمله جانوراني است كه حفاظت از آن براي ما بسيار با اهميت است. از اين جانور تعداد بسيار محدودي در ايران زندگي مي‌كند و همين تعداد محدود نيز درخطر قرار دارند. يكي از اين خطرها خشم خسارت ديدگان از جانب پلنگ است.»

آرامنش پرداخت خسارت به خسارت ديدگان را راهكاري براي فرونشاندن خشم آنها دانست و گفت:« وقتي اهالي بدانند كه خسارتي كه از جانب پلنگ به آنها وارد مي‌شود بازپرداخت مي‌شود، گزندي از جانب اهالي به پلنگ اين منطقه وارد نمي شود.»‌

ارتفاعات مناطق تفتان، گوهر کوه، ايرندگان و بيرک خاش به دليل داشتن شرايط مناسب زيستي براي حفظ نسل پلنگ ايراني که يکي از گونه‌هاي کمياب جانوري در دنيا است از مهمترين و بهترين محل‌هاي زيستي اين گونه جانوري به شمار مي‌رود. علاوه بر ارتفاعات خاش، گزارش‌هايي از محل زيست اين حيوان در ارتفاعات پلنگ کوه سيستان و مناطق راسک، سرباز و دامن بلوچستان نيز به‌دست آمده است.

به گفته کارشناسان اداره کل محيط زيست سيستان و بلوچستان تاکنون نمونه‌ها و بقايايي از زيست اين حيوان در مناطق مختلف کشورمان ازجمله گيلان، مازندران، آذربايجان‌غربي، کردستان، ميشان فارس، ميانکوه، بندر گز، فيروز کوه، کرمان، پارک وحش گلستان، اطراف درياچه اروميه و مناطق حفاظت شده البرز مرکزي دريافت شده است. اين حيوان از رده پستانداران، راسته گوشتخواران و خانواده گربه‌سانان مي‌باشد.

به گفته كارشناسان اداره محيط زيست شهرستان خاش پلنگ ايراني از بزرگترين نژادهاي پلنگ در دنيا بوده به طوري که وزن يک پلنگ بالغ ايراني گاهي به 90 کيلوگرم مي‌رسد.

طول بدن اين گونه جانوري تا 160 الي 180 سانتي‌متر، طول دم آن تا 110 سانتي‌متر و بلندي در ناحيه شانه‌ها نيز تا 75 سانتي‌متر مي‌باشد. رنگ هاي سفيد، زرد، زرد قرمز يا زرد خاکستري در خال‌هاي اين حيوان وجود دارد. اين حيوان زندگي در نقاط جنگلي و کوهستانها، ارتفاعات بالاي 3500 متر، نواحي پردرخت و صخره‌اي و نزديک رودخانه‌ها را ترجيح مي‌دهد. اين حيوان اکثرا در شب‌ها فعاليت دارد ولي گاها در روز هم ديده مي‌شود. خوراک اصلي اين جانور گوسفند و بز وحشي و گاهي خوک وحشي بوده و در صورت کمياب بودن شکار از پرندگان، جوندگان و حيوانات کوچک ديگر تغذيه مي‌کند. فصل جفتگيري اين جانور در اواخر زمستان و اوايل بهار است و دوران آبستني آن نيز حدود سه ماه طول مي‌کشد و 2 تا 5 بچه به دنيا مي‌آورد.

آسيب زدن به محيط زيست اين حيوان، مهمترين عامل انقراض آن است و رشد جمعيت انسان و نيازهاي آن به راهها و تغيير زيستگاهها از ديگر عوامل تهديد محيط زيست حيوان مي‌باشد.

به گفته دكتر هدايت تاجبخش، استاد دانشگاه، موسس و مدير موزه تاريخ طبيعي دارآباد، سه نوع پلنگ در ايران يافت مي‌شود. يك نوع نژاد "ساكسي كالور" است كه در كوهستان‌هاي البرز و جنگل‌هاي شمال يافت مي‌شود. نوع دوم "ميلانو" است كه جثه‌اي كوچكتر و بدني پر پشم‌تر دارد، در قسمت‌هاي كويري و مركزي و حوالي استان فارس و خوزستان هم پلنگ ديگري را مي‌توان يافت كه نام علمي‌اش "توليانا" است و رنگي روشن‌تر و جثه‌اي كوچك دارد.

تاجبخش پلنگ را با توجه به جثه‌اي که دارد، قويترين حيوان دنيا مي‌داند. چنانچه پلنگي با وزن 80 كيلوگرم، قوچي تا وزن 120 کيلوگرم را براي دوري از حيوانات لاشه‌خوار با دندان‌هاي خود به بالاي درخت مي‌کشد.

پرويز آرامنش، رييس اداره كل حفاظت محيط زيست استان سيستان و بلوچستان، در ادامه به ميراث خبر از پروژه فيلمبرداري از پلنگ بيرك خبر مي‌دهد:« خوشبختانه با انجمن يوزپلنگ هماهنگي‌هايي انجام داده‌ايم كه اواخر سال گذشته به منطقه آمدند و در منطقه بيرك دوربين‌هاي مخصوصي نصب كردند تا بتوانيم تصوير پلنگ اين منطقه را رويت كنيم. البته ما تصوير اين جانور را در كوه‌هاي بيردف ايرانشهر داريم، ولي در بيرك عكس مستندي از او نداشتيم.»

آرامنش مي‌گويد كه احتمالات نشان از آن دارد كه در اين منطقه بالغ بر 3 قلاده پلنگ وجود دارد.

اولين فيلمبرداري حرفه‌اي از پلنگ ايراني اواسط تيرماه سال 85 در "چشمه پريه" منطقه توران استان سمنان به شکل کاملا تصادفي انجام شد. درحالي كه محققان و گروه‌هاي فيلمبرداري تنها سه ثانيه توانستند اين حيوان زيرك را در دام دوربينشان اسير كنند، گروه فيلمبرداري پروژه "ايران؛ جهاني در يك مرز" به مديريت محمدعلي اينانلو توانست تا 10 دقيقه به‌طور حرفه‌اي در روشنايي روز از يك پلنگ پير فيلم بگيرد.

پيش از اين شبكه بي‌بي‌سي براي فيلمبرداري از حيات‌وحش ايران، نتوانسته بود تصوير پلنگ را به قاب دوربينش بيفزايد. بنابراين تقلب كرد و با استفاده از آرشيو فيلم‌هايش پلنگ آفريقايي را به‌جاي پلنگ ايران معرفي كرد و نشان داد. به گفته دكتر تاجبخش، پلنگي كه گروه فيلمبرداري پروژه "ايران؛ جهاني در يك مرز" از آن تصوير گرفت، از نژاد "ساكسي كالور" است كه جثه‌اي بزرگ دارد و طول بدن آن گاهي به سه و نيم متر نيز مي‌رسد و اغلب اين نژاد در حوالي كوهپايه‌هاي البرز و جنگل‌هاي شمال يافت مي‌شود.

نبود آمارهاي صحيح و واقعي از تعداد گونه پلنگ ايراني، نداشتن ثبات اکولوژيک در زيستگاه‌هاي اين گونه و کاهش طعمه‌هاي قابل صيد، براثر شکارهاي غيرمجاز و بي‌رويه، جمعيت بزرگترين گربه‌سان ايراني را با خطر تهديد مواجه کرده است. سال 83 آمار پلنگ‌ ايراني 550 تا 850 قلاده تخمين زده شد كه آماري روي خط قرمز هشدار است.